تحلیل علّی و زمینهای فرآیند انتقال قدرت در مدیریت روستایی براساس نظریهپردازی دادهبنیاد | ||
| آمایش سیاسی فضا | ||
| Volume 8, Issue 1 - Serial Number 29, Autumn 1404, Pages 1-29 PDF (570.48 K) | ||
| Document Type: پژوهشی اصیل | ||
| DOI: 10.48311/psp.2026.114315.0 | ||
| Authors | ||
| سید محمد رفیعی خراسانی1; ابوذر پایدار* 2; جواد بذرافشان2 | ||
| 1دانشجوی دکتری جغرافیا و برنامه ریزی روستایی، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران | ||
| 2دانشیار دانشکده جغرافیا و برنامه ریزی محیطی، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران | ||
| Abstract | ||
| در دهههای اخیر، نواحی روستایی با کمبود زیرساختها، مهاجرت نیروی کار جوان، ضعف مدیریتی و ناکارآمدی الگوهای سنتی روبهرو بودهاند. در واکنش به این مشکلات، رویکرد «مدیریت نوین روستایی» و «انتقال قدرت» از دولت مرکزی به نهادهای محلی مطرح شد اما روابط انتقال قدرت در سطح خرد و میکرو در روستاها کمتر مورد بررسی بوده است که در پژوهش حاضر، وضعیت این انتقال در روستاهای شهرستان زبرخان بررسی شده است. بر همین اساس، ابتدا با ترکیب مبانی نظری و مرور تحقیقات مرتبط، چارچوبی برای شناسایی عوامل مؤثر بر انتقال قدرت تدوین و سپس از طریق انجام مصاحبههای عمیق در قالب نظریهپردازی دادهبنیاد، مفاهیم کلیدی استخراج شد. برای گردآوری دادهها، ۱۶ نفر از مدیران محلی، دهیاران، اعضای شوراها، بخشداران و کارشناسان مسائل روستایی به روش گلولهبرفی و نظری انتخاب و با آنها مصاحبه شد. یافتهها نشان میدهد که باورها و هنجارهای فرهنگی به همراه ساختار نهادی موجود، بهعنوان «شرایط زمینهای»، بر چگونگی تحقق مدیریت نوین روستایی تأثیر مستقیم دارند و پیشبرد موفقیتآمیز این نوع مدیریت مستلزم همراهی عوامل فرهنگی، قانونی و مالی با نیازهای تازه حکمرانی محلی است. درصورتیکه فرهنگ روستایی گنجایش پذیرش شفافیت و مشارکت فراگیر را داشته باشد و ساختار نهادی نیز بستر قانونی و بودجهای مناسب را فراهم کند، فرایند انتقال قدرت به دهیاریها و شوراهای محلی سرعت میگیرد و اثربخشی آن بیشتر میشود. با این حال، نتایج نشان میدهد عواملی همچون قوم گرایی، کمبود منابع مالی و زیرساختی، ضعف مهارتهای مدیریتی و ناکارآمدی ساختار نهادی، مانع از توزیع دمکراتیک قدرت و ایجاد زمینه حضور نقش آفرینان جدید در روستاها میشوند. درعینحال، تقویت آموزش و توانمندسازی مدیران محلی، برقراری شفافیت، افزایش مشارکت روستاییان و بهرهبرداری آگاهانه از ظرفیتهای فرهنگی و اجتماعی، میتواند زمینه را برای تحقق مدیریت مردممحور و توزیع دمکراتیک قدرت و انتقال قدرت درونی روستا به افراد و اقشار جدید که در سیستم های قبلی مدیریتی روستا جایگاهی برای نقش آفرینی نداشتند فراهم آورد. | ||
| Keywords | ||
| مدیریت روستایی; نظریهپردازی دادهبنیاد; قوم گرایی; انتخابات; مشارکت مردمی | ||
| References | ||
|
| ||
|
Statistics Article View: 67 PDF Download: 52 |
||
| Number of Journals | 45 |
| Number of Issues | 2,228 |
| Number of Articles | 25,285 |
| Article View | 30,843,576 |
| PDF Download | 19,161,053 |