تشکیل افعال مرکب فارسی از منظر دستور شناختی | ||
| جستارهای زبانی | ||
| Article 7, Volume 8, Issue 2, 1396, Pages 149-170 PDF (301.5 K) | ||
| Authors | ||
| بابک شریف1; محمد عموزاده* 2 | ||
| 1دانشجوی دکتری زبانشناسی همگانی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران | ||
| 2استاد زبانشناسی همگانی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران | ||
| Abstract | ||
| نحوه تشکیل فعل مرکب فارسی تاکنون کمتر مورد توجه زبانشناسان بوده است. هدف این مقاله قرار دادن اجزای فعل مرکب در بافتهایی زبانی است که تصورشان بهمثابه عامل انگیزشِ تشکیل فعل مرکب، موجه بهنظر میرسد. به عقیده نگارندگان، افعال مرکب را میتوان بهطور مستقیم یا غیرمستقیم حاصل فرایند انضمام دانست. در اینجا مفهومی گسترده از انضمام مورد نظر است که آن را باXI نشان میدهیم و در آن X شامل مقولات اسم، صفت و گروه حرف اضافهای میشود. بر این اساس و با استفاده از برخی مفاهیم دستور شناختی میتوان گفت فعل مرکب از بند کامل اولیهای نشئت میگیرد که در فرایند عبور از مسیر ترکیب، یک عنصر فعلی و یک عنصر غیرفعلی از آن انتخاب و به هم منضم میشوند. در این مسیرِ فرضی، گاهی موضوع فعل حذف، و متمم یا وابسته آن که برجستگی شناختی بیشتری دارد، به فعل منضم میشود. در ادامه مقاله، فعلهای مرکب ساختهشده با پرکاربرترین همکرد فارسی، یعنی «کردن» بررسی و نشان داده میشود که متناظر با معانی مختلف فعل «کردن» در مقام فعل سنگین، مانند «انجام دادن» و «ساختن»، مسیرهای مختلفی برای تشکیل دستههای مختلف فعل مرکب با این همکرد قابل ترسیم است. بهعلاوه، هر فعل مرکب طرحوارهای ساختی در اختیار گویشوران قرار میدهد که جوازبخش فعلهای مرکب جدیدی با همان فعل سبک خواهد بود. | ||
| Keywords | ||
| واژگان کلیدی: فعل مرکب فارسی; فعل سبک; دستور شناختی; انضمام; طرحواره ساختی | ||
| References | ||
|
| ||
|
Statistics Article View: 382 PDF Download: 119 |
||
| Number of Journals | 45 |
| Number of Issues | 2,217 |
| Number of Articles | 25,163 |
| Article View | 29,814,432 |
| PDF Download | 18,796,237 |