واکاوی رابطه بین مؤلفه‌های غنای ادراکی فضاهای بیوفیلیک و رضایتمندی شهروندان (نمونه موردی: بلوار طاقبستان کرمانشاه) | ||
| گفتمان طراحی شهری | ||
| Volume 7, Issue 2 - Serial Number 26, Spring 1405, Pages 97-117 PDF (1.77 M) | ||
| Document Type: پژوهشی اصیل | ||
| DOI: 10.48311/udd.2026.120094.82828 | ||
| Authors | ||
| بهنام شیرویه زاد1; یاسمین دوزدوزانی* 2 | ||
| 1دانشجوی دکترای گروه معماری، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران. | ||
| 2استادیار گروه معماری، واحد آذرشهر، دانشگاه آزاد اسلامی، آذرشهر، ایران. | ||
| Abstract | ||
| هدف: بلوار طاقبستان کرمانشاه به عنوان طولانی‌ترین بلوار جنگلی ایران، نمونه‌ای کم‌نظیر از پیوند طبیعت، تاریخ و زندگی شهری است. پژوهش حاضر با هدف تبیین رابطه بین غنای ادراکی فضاهای بیوفیلیک و رضایتمندی شهروندان در این بلوار انجام شد. مقصود از «فضاهای بیوفیلیک» در این پژوهش، بسترهای طبیعی-تاریخی دارای عناصر و پتانسیل‌های بیوفیلیک است و نه لزوماً فضاهایی که تمامی اصول طراحی بیوفیلیک در آنها تحقق یافته باشد. روش: پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر روش توصیفی-پیمایشی با رویکرد آمیخته (کمی-کیفی) است. به دلیل سیال بودن جمعیت بلوار، ۶۰۰ نفر با نمونه‌گیری در دسترس انتخاب شدند. ابزار پژوهش پرسشنامه محقق‌ساخته با ۲۶ گویه در شش عامل (بیوفیلیک-طبیعی، ادراکی-حسی، کالبدی-فضایی، عملکردی-رفاهی، اجتماعی-فرهنگی و معنایی-روان‌شناختی) بود. روایی با نظر ۵ متخصص تأیید و پایایی با آلفای کرونباخ ۸۱/۰ محاسبه شد. داده‌ها با همبستگی پیرسون و رگرسیون چندمتغیره تحلیل شدند. یافته‌ها: عامل اجتماعی-فرهنگی قوی‌ترین عامل توصیفی بود. همه شش عامل با رضایتمندی همبستگی مثبت و معنادار داشتند (۷۴/۰ تا ۸۵/۰). تحلیل رگرسیون نشان داد شش عامل ۷۳ درصد واریانس رضایتمندی را تبیین می‌کنند. عامل بیوفیلیک-طبیعی با ضریب ۳۲/۰ قوی‌ترین پیش‌بینی‌کننده بود و پس از آن ادراکی-حسی (۲۸/۰)، کالبدی-فضایی (۱۸/۰) و عملکردی-رفاهی (۱۸/۰) قرار داشتند. عوامل اجتماعی-فرهنگی و معنایی-روان‌شناختی با وجود همبستگی معنادار، تأثیر مستقیم نداشتند که نشان‌دهنده نقش غیرمستقیم آن‌هاست. هر سه فرضیه پژوهش تأیید شد. نتیجه‌گیری: بلوار طاقبستان با سرمایه نمادین پیوند تاریخی-طبیعی و ظرفیت‌هایی چون حضور آب و درختان کهنسال، پتانسیل بالایی برای ارتقای رضایتمندی دارد. تقویت کیفیت‌های طبیعی و حسی، کلید موفقیت فضاهای شهری خطی است. بهبود روشنایی شبانه، طراحی مبلمان همساز با طبیعت، افزایش تنوع گیاهان بومی و تقویت پیچیدگی بصری منظم مهم‌ترین راهکارهای پیشنهادی هستند. | ||
| Keywords | ||
| طراحی بیوفیلیک; غنای ادراکی; رضایتمندی شهروندی; بلوار طاقبستان; کرمانشاه | ||
| References | ||
|
| ||
|
Statistics Article View: 182 PDF Download: 76 |
||