ارزیابی اثرات اکولوژیکی و الگوهای پراکنش گونه مهاجم Mnemiopsis leidyi در دریای خزر | ||
| علوم و فنون شیلات | ||
| Volume 15, Issue 2, Spring 1405, Pages 111-129 PDF (2.23 M) | ||
| Document Type: مروری تحلیلی | ||
| DOI: 10.48311/jfst.2026.120967.82478 | ||
| Authors | ||
| نبی اله خیرآبادی1; مهدی قدرتی شجاعی* 1; بهروز ابطحی2; سرگئی ووستوکوف3; ابوالقاسم روحی4; نعمت محمودی5 | ||
| 1گروه زیست شناسی دریا، دانشکده منابع طبیعی و علوم دریایی نور، دانشگاه تربیت مدرس، 4641776489، نور، ایران | ||
| 2گروه جانورشناسی، علوم دریایی، زیست شناسی و بیوتکنولوژی، دانشکده علوم زیستی و بیوتکنولوژی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران | ||
| 3موسسه تحقیقات اقیانوس شناسی شیرشوف، آکادمی علوم روسیه، 36 نیخیموفسکی پروسپکت، مسکو، روسیه | ||
| 4پژوهشکده اکولوژی دریای خزر، موسسه تحقیقات علوم شیلاتی کشور، ساری، ایران | ||
| 5گروه تکثیر و پرورش ماهیان، دانشکده منابع طبیعی و علوم دریایی نور، دانشگاه تربیت مدرس، 4641776489، نور، ایران | ||
| Abstract | ||
| شانه‌دار مهاجم Mnemiopsis leidyi یکی از مهم‌ترین گونه‌های مهاجم دریایی است که پس از ورود به دریای خزر در سال ۱۹۹۹، تغییرات گسترده‌ای در ساختار و عملکرد این اکوسیستم ایجاد کرد. این گونه با برخورداری از ویژگی‌هایی نظیر رشد سریع، بلوغ زودرس، نرخ بالای تولیدمثل، دامنه تحمل وسیع نسبت به دما و شوری و انعطاف‌پذیری غذایی، توانست به‌سرعت در سراسر دریای خزر گسترش یابد و به یکی از عوامل اصلی تغییر شبکه غذایی این دریا تبدیل شود. در این مقاله، روند ۲۵ ساله تهاجم این گونه به دریای خزر مرور شده و تاریخچه ورود، عوامل مؤثر بر موفقیت تهاجمی، الگوهای پراکنش مکانی، زمانی و عمقی، بوم‌شناسی تغذیه‌ای، پیامدهای اکولوژیکی و اقتصادی، اقدامات مدیریتی و چشم‌انداز آینده آن بررسی شده است. با این حال، شواهد اخیر نشان می‌دهد که ورود شانه‌دار شکارگر Beroe ovata از سال ۲۰۱۹ با کاهش فراوانی شانه‌دار و بهبود نسبی جوامع مزوزئوپلانکتونی همراه بوده و می‌تواند به‌عنوان یک عامل کنترل زیستی طبیعی در تعدیل اثرات این مهاجم نقش‌آفرینی کند. در مجموع، آینده این گونه در دریای خزر به برهم‌کنش میان تغییرات اقلیمی، کاهش تراز آب، کیفیت زیستگاه‌ها و اثربخشی کنترل زیستی وابسته خواهد بود. این مرور با ارائه تصویری جامع از روند تهاجم شانه‌دار، بر ضرورت پایش بلندمدت، توسعه مدل‌های پیش‌بینی و تدوین راهبردهای مدیریتی مبتنی بر اکوسیستم برای حفاظت از دریای خزر تأکید می‌کند. | ||
| Keywords | ||
| شانه دار شکارگر; دریای خزر; گونه‌های مهاجم; زئوپلانکتون; تغیییرات اقلیم | ||
| References | ||
|
| ||
|
Statistics Article View: 327 PDF Download: 131 |
||