تحلیل مورفولوژیک بافت تاریخی شهر یزد با استفاده از مدل هندسه ورونویی | ||
| نقش جهان - مطالعات نظری و فناوری های نوین معماری و شهرسازی | ||
| Volume 16, Issue 1 - Serial Number 53, Winter 1405, Pages 119-140 PDF (2.81 M) | ||
| Document Type: پژوهشی اصیل | ||
| DOI: 10.48311/bsnt.2026.119289.82922 | ||
| Authors | ||
| علی خالقی بابائی1; شقایق ناصرترابی2; حسین کلانتری خلیل آباد* 3 | ||
| 1دانشجو دکترا، گروه معماری، واحد کرج،دانشگاه آزاد اسلامی، کرج، ایران | ||
| 2دانشجو دکترا، گروه معماری، واحد کرج، دانشگاه آزاد اسلامی کرج، ایران | ||
| 3استاد، جهاد دانشگاهی و هیات علمی گروه معماری، دانشگاه آزاد اسلامی، کرج، ایران. | ||
| Abstract | ||
| اهداف: رشد شتابان شهرنشینی در دهه‌های اخیر، به‌ویژه در شهرهای تاریخی ایران، موجب دگرگونی‌های عمیق کالبدی و فضایی شده و تحلیل ساختار درونی این بافت‌ها را با پیچیدگی‌های جدیدی مواجه ساخته است. بافت تاریخی شهر یزد به‌عنوان یکی از ارزشمندترین نمونه‌های شهرهای سنتی ایران، واجد نظمی درونی است که در ظاهر ارگانیک آن به‌راحتی قابل تشخیص نیست. پژوهش حاضر با هدف تحلیل مورفولوژیک ساختار فضایی بافت تاریخی یزد، از مدل هندسه ورونوی به‌عنوان ابزاری تحلیلی بهره گرفته است. روش ها: پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر ماهیت توصیفی–تحلیلی بوده و با اتکا بر مطالعات کتابخانه‌ای، تحلیل نقشه‌ها و داده‌های مکانی، و مدلسازی دیاگرام‌های ورونوی انجام شده است. عناصر شاخص شامل مسجد جامع یزد، میدان وقت‌الساعت، آب‌انبار شش‌بادگیری و بقعه دوازده امام به‌عنوان نقاط پایه انتخاب شدند. یافته ها: تحلیل‌های فضایی مبتنی بر دیاگرام‌های ورونوی نشان داد که توزیع و قلمرو نفوذ عناصر شاخص در بافت تاریخی یزد الگوی مشخصی از مرکزیت و همسایگی را شکل می‌دهد. تفاوت در ابعاد و ساختار سلول‌ها بیانگر نقش‌های متفاوت فضایی عناصر و وجود سلسله‌مراتب کالبدی در مقیاس‌های گوناگون بافت است. نتیجه گیری: نتایج نشان داد سلول‌های ورونوی، قلمروهای فضایی متمایز و سلسله‌مراتب عملکردی عناصر شاخص را آشکار ساخته و نقش محوری مسجد جامع و آب‌انبار شش‌بادگیری را در سازمان فضایی کل بافت تأیید می‌کنند. همچنین، انطباق مرزهای ورونوی با شبکه معابر تاریخی بیانگر وجود نظمی پنهان مبتنی بر منطق فاصله–نزدیکی است. بدین‌ترتیب، مدل هندسه ورونوی ابزاری کارآمد برای تبیین علمی ساختار فضایی و پشتیبانی از برنامه‌ریزی و حفاظت بافت‌های تاریخی به‌شمار می‌رود. | ||
| Keywords | ||
| مورفولوژی شهری; هندسه ورونوی; هویت اسلامی ایرانی، بافت تاریخی شهر یزد، سازمان فضایی; معماری سنتی، ارزش های بی زمان معماری ایرانی | ||
| References | ||
|
| ||
|
Statistics Article View: 217 PDF Download: 159 |
||