صورت بندی مدل تحلیل روایت و آیین در سپهر نشانه ای لوتمان | ||
| فرهنگ و ادبیات عامه | ||
| Articles in Press, Accepted Manuscript, Available Online from 21 June 2026 | ||
| Document Type: مقاله پژوهشی | ||
| DOI: 10.48311/cfl.2026.118571.82848 | ||
| Authors | ||
| نازی عارف نژاد1; احمد کریمی* 2 | ||
| 1گروه زبان و ادبیات فارسی ، دانشکده زبان و ادبیات فارسی ، دانشگاه آزاد اسلامی چالوس | ||
| 2گروه ادبیات و علوم انسانی ، دانشگاه آزاد اسلامی واحد چالوس | ||
| Abstract | ||
| فرهنگ و ادبیات عامه را میتوان عرصهای دانست که در آن معنا از خلال جابهجایی میان روایت، آیین و کنش جمعی پدیدار میشود. با وجود گستردگی مطالعات در این حوزه، همچنان پرسش از منطق نشانهای حاکم بر این جابهجاییها بیپاسخ مانده و پیوند میان صورتهای روایی و کنشهای آیینی اغلب به سطح توصیف تقلیل یافته است. مقاله حاضر میکوشد این مسئله را از منظری نشانهشناختی بازخوانی کند و امکان فهم فرهنگ عامه را در قالب یک سازوکار معنایی پویا بیازماید. این پژوهش با رویکردی کیفی و بر پایه تحلیل نشانهشناختی انجام شده است. دادههای پژوهش شامل متون روایی، منابع کتابخانهای و نمونههایی از سه حوزه نقالی، تعزیه و آیین نوروز است که بهعنوان نمونههای شاخص فرهنگ و ادبیات عامه ایران انتخاب شدهاند. تحلیل دادهها با اتکا به مفاهیم اصلی نظریه سپهر نشانهای یوری لوتمان، شامل مرز فرهنگی، ترجمه بینانشانهای، حافظه فرهنگی و انفجار معنایی صورت گرفته است تا سازوکارهای تولید، انتقال و بازتولید معنا در این نمونهها بررسی شود. یافتهها نشان میدهد که روایت و آیین در فرهنگ عامه، در پیوندی ترجمهای و مرزی با یکدیگر عمل میکنند و معنا در تنش میان این ساحتها تولید میشود. برآیند پژوهش، ارائه مدلی مفهومی است که فرهنگ و ادبیات عامه را به مثابه سپهری زنده از تعامل نظامهای نشانهای صورتبندی میکند؛ سپهری که در آن، حافظه فرهنگی، مرزها و ترجمهها نقش محوری در تداوم و دگرگونی معنا ایفا میکنند. | ||
| Keywords | ||
| نشانهشناسی فرهنگی; سپهر نشانهای; فرهنگ عامه; روایت; آیین; یوری لوتمان; حافظه فرهنگی | ||
| References | ||
|
| ||
|
Statistics Article View: 71 |
||
| Number of Journals | 45 |
| Number of Issues | 2,261 |
| Number of Articles | 25,648 |
| Article View | 34,473,968 |
| PDF Download | 20,485,894 |