نقش مذهب تشیع در تثبیت ساختار قدرتِ صفوی ( با تکیه بر گزاره های استبداد شرقی از منظر هگل) | ||
| جامعهشناسی تاریخی | ||
| Volume 16, Issue 2, July 1404 PDF (772.81 K) | ||
| Document Type: پژوهشی اصیل | ||
| DOI: 10.48311/jhs.2026.117843.82919 | ||
| Authors | ||
| مازیار بنیادی ذاکله بری* 1; ناصر جدیدی2; علی اکبر جعفری3 | ||
| 1گروه تاریخ ،دانشکده علوم انسانی، واحد نجفآباد، دانشگاه آزاداسلامی،نجف آباد،ایران | ||
| 2گروه تاریخ، دانشکده علوم انسانی، واحد نجف آباد، دانشگاه آزاداسلامی،نجف آباد،ایران | ||
| 3گروه تاریخ،دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه اصفهان، اصفهان،ایران | ||
| Abstract | ||
| قدرت گیری صفویه نقطه عطفی در تاریخ اقتصادی-اجتماعی و سیاسی ایران محسوب میشود. ظهور صفویه پس از سالها انسداد سیاسی و انقباض اقتصادی، آغاز دوره ای جدید در تاریخ ایران بود. حکومت صفویه با رسمیکردن مذهب تشیع ، همگون سازی فرهنگی را در ایران آغاز نمود و بستر را برای وحدت اجتماعی و یکپارچگی سیاسی-اقتصادی فراهم نمود. این یکپارچگی مسیر را برای تقویت نظام و ایجاد حکومت استبدادی در دوره صفویه فراهم کرد. هگل که نگاهی به تاریخ ایران داشت، ساختارهای اجتماعی-سیاسی آن را استبدادی و در مفهومی کلی و عام، شرقی ترسیم می کرد. هگل نقش مذهب را در ایجاد یکپارچگی اصل اساسی میدانست و از آن به عنوان ابزاری در دست حکومت برای ایجاد استبداد مرکزی، مطیعکردن و مضمحلکردن نیروهای پیرامونی(پیرامونی)، وحدت اجتماعی و یکپارچگی سیاسی-اقتصادی عنوان میکرد. هدف پژوهش حاضر تحلیلِ نقشِ مذهب در ایجاد و تثبیت قدرتِ صفوی از منظر هگل میباشد. این پژوهش به دنبال پاسخ به این پرسش است که مذهب چه نقشی در تثبیت ساختار قدرتِ صفوی، ایجاد استبداد متمرکز و یکپارچگی سرزمینی داشت؟ هگل در تحلیل جوامع شرقی، ضمن معرفی خصلت استبدادی حکومت متاثر از اقلیمِ گرم و خشک، به جوامع پیرامونی خودکفا اشاره میکند و تجمیع و ترکیب این دو را ممکن نمیداند مگر با نقش اتصالگر مذهب. مذهب در آراء هگلی، به سان ملاتی عمل می کند که ضمن چسباندن(وحدت عملی) بین مرکز و نیروهای پیرامونی، نقش ابزاری برای تثبیت ساختار قدرت مرکزی را نیز دارد. این پژوهش با روش تاریخی و شیوه توصیفی- تحلیلی و با بهره گیری از فرضیه استبدادشرقی از منظر آراء هگل نگارش شده است.مساله پژوهش حاضر، اعتبارسنجی گزارههای هگلی و شناخت ماهیت استبداد صفوی از گذرگاه این گزاره هاست. .فرضیه ارائه شده با تکیه بر آراء هگل، بیان میکند که مذهب نقشی کارکردی-تاریخی در ایجاد و تثبیتِ ساختار قدرت در ایرانِ عصر صفوی داشته است. | ||
| Keywords | ||
| صفویه; استبداد; شرقی; مذهب; یکپارچگی; هگل; اقلیم; تشیع | ||
| References | ||
|
| ||
|
Statistics Article View: 10 PDF Download: 5 |
||
| Number of Journals | 45 |
| Number of Issues | 2,196 |
| Number of Articles | 24,880 |
| Article View | 28,838,747 |
| PDF Download | 18,609,416 |