نقد و بررسی اشعار شیرهدوما در استان کهگیلویه و بویراحمد | ||
| فرهنگ و ادبیات عامه | ||
| Articles in Press, Accepted Manuscript, Available Online from 21 February 2026 | ||
| Document Type: پژوهشی اصیل | ||
| DOI: 10.48311/cfl.2025.86449.0 | ||
| Authors | ||
| سید برزو جمالیان زاده* 1; عبدالله حکیم2 | ||
| 1.استادیار زبان و ادبیّات فارسی، دانشگاه فرهنگیان، صندوق پستی 889-14665 تهران، ایران. | ||
| 2مدرس زبان و ادبیّات فارسی، دانشگاه فرهنگیان، | ||
| Abstract | ||
| ادبیات شفاهی کهگیلویه و بویراحمد با گسترهای از گونههای منظوم ـ از ترانههای کار و لالاییها تا حبسیهها و اشعار آیینی، بخش مهمی از هویت فرهنگی قوم لُر را شکل میدهد. در این میان، ترانههای آیینیِ «شیرهدوما» بهعنوان نمونهای برجسته از شعر غناییِ زنانه، در آیینهای شادی و بهویژه مراسم عروسی، بهوسیلهی زنان روستایی و عشایر اجرا میشوند و جلوهای از پیوند زبان، احساس و آیین را آشکار میسازند. این پژوهش با رویکرد تلفیقیِ میدانی و کتابخانهای و در چارچوب نظری قومادبی و اجرامحور ( (Ethnopoetics –Performance –Poetic Function–Gendered Oral Art))، به تحلیل ساختار زبانی، موسیقایی و صور خیال این اشعار پرداخته است. در بخش میدانی، دادهها، از طریق مصاحبهی مستقیم، آوانگاری صوتی و مشاهدهی مشارکتی میان گویشوران بومی گردآوری شد و سپس با روش تحلیل سهسطحیِ زبانی، زیباییشناختی و فرهنگی، بررسی گردید. نتایج نشان میدهد که عناصر تشبیه، استعاره، کنایه، اغراق و مجاز، بیشترین بسامد را دارند و تخیل بومی در این قالبها، واقعیت زیسته را به قلمرو معنا و احساس جمعی ارتقا میدهد. بررسی موسیقی کناری و ریتم گفتار، نیز نشان داد که الگوی وزنیِ اشعار شیرهدوما مبتنی بر آهنگ طبیعی زبان لری است و این ویژگی، به استمرار سنت شفاهی و وحدت فرهنگی قوم لُر یاری رسانده است. در جمعبندی، ترانههای شیرهدوما نه صرفاً متون شاعرانه، بلکه اسناد ارزشمند مردمنگارانهایاند که پیوند پویای زبان، جنسیت و آیین را در زیست فرهنگی جنوب غرب ایران انعکاس میدهند و نمونهای گویا از کارکرد آیینیِ زبان در خلق معنا و حفظ هویّت قومی به شمار میآیند | ||
| Keywords | ||
| شیرهدوما; ادبیات شفاهی; قوم لُر; شعر آیینی; تخیل بومی; آیینهای شادی; هویت فرهنگی | ||
| References | ||
|
| ||
|
Statistics Article View: 31 |
||
| Number of Journals | 45 |
| Number of Issues | 2,196 |
| Number of Articles | 24,880 |
| Article View | 28,802,341 |
| PDF Download | 18,606,222 |