نشانهمعناشناسی تکوین معنا در گفتمان نجات صفوی: بدن و بلا بهمثابه کنشهای معنایی | ||
| جستارهای زبانی | ||
| Articles in Press, Accepted Manuscript, Available Online from 11 February 2026 | ||
| Document Type: مقالات علمی پژوهشی | ||
| DOI: 10.48311/lrr.2026.118617.83047 | ||
| Authors | ||
| علی منوچهری* 1; علیرضا کریمی2 | ||
| 1پژوهشگر پسادکتری گروه تاریخ دانشگاه تبریز | ||
| 2گروه تاریخ دانشگاه تبریز | ||
| Abstract | ||
| دورهی صفویه از مقاطع بنیادین تاریخ ایران است که در آن، گفتمان دینی و سیاسی حاکم، در پیوندی تنگاتنگ با تجربههای زیستهی بدنمند و مواجههی جمعی با بلاها و بیماریها، بازصورتبندی میشود. در این بستر، «نجات» نه صرفاً بهمثابه مفهومی کلامی یا وعدهای اخروی، بلکه بهعنوان فرایندی معنازا در متن کنشها، مناسک، رنج و بدن انسانی تحقق مییابد. فهم گفتمان نجات صفوی مستلزم رویکردی است که بتواند سازوکارهای تکوین معنا را در سطح گفتمانی و در عین حال در سطح حضور و بدنمندی سوژه تحلیل کند. پژوهش حاضر با اتکا به نشانهمعناشناسی گفتمانی و در امتداد آن، نشانهمعناشناسی تن، به بررسی چگونگی تکوین معنا در همکنشی میان «بدن» و «بلا» در گفتمان نجات صفوی میپردازد. در این چارچوب، بدن نه عنصری منفعل یا صرفاً زیستی، بلکه کانون فعلیتیافتن معنا و عرصهی بروز کنشهای دلالتی تلقی میشود؛ عرصهای که در آن، معنا از خلال تماس، رنج، بیماری و مناسک قدسی به سطح تجربهی زیسته انتقال مییابد. دادههای پژوهش بهروش کیفی و با بهرهگیری از تحلیل اسنادی و منابع تاریخی، سفرنامهها و متون دوره صفویه گردآوری و تحلیل شدهاند. نتایج نشان میدهد که در گفتمان نجات صفوی، بلا بهمثابه رخدادی کنشی و الزامآور و بدن بهعنوان سطح تحقق و ثبت معنا، در همکنشی مستمر قرار میگیرند و از این رهگذر، نجات از مفهومی انتزاعی به تجربهای بدنمند، قدسی و قابل زیست بدل میشود. بدینترتیب، معنا در این گفتمان نه پیشاپیش دادهشده، بلکه حاصل فرایندی است که در آن، بدن و بلا بهعنوان کنشگران معنایی، نظم قدسی نجات را تولید و بازتولید میکنند. | ||
| Keywords | ||
| دوره صفویه; نشانهمعناشناسی گفتمانی; نشانهمعناشناسی تن; گفتمان نجات; بدن; بلا; تکوین معنا | ||
|
Statistics Article View: 28 |
||
| Number of Journals | 45 |
| Number of Issues | 2,196 |
| Number of Articles | 24,877 |
| Article View | 28,786,198 |
| PDF Download | 18,604,396 |