واکاوی عوامل محیطی مؤثر بر ایجاد حس آرامش در معماری فضاهای مذهبی به روش اندازهگیری واکنشهای زیستی کاربران؛ بیوفیدبک | ||
| نقش جهان - مطالعات نظری و فناوری های نوین معماری و شهرسازی | ||
| Volume 15, Issue 4 - Serial Number 52, 1404, Pages 47-70 PDF (1.69 M) | ||
| Document Type: مقاله پژوهشی | ||
| DOI: 10.48311/bsnt.2025.116684.82878 | ||
| Authors | ||
| علی صادقی حبیب آباد* 1; پیترو ماتراچی2 | ||
| 1استادیار گروه مهندسی معماری، عضو هیات علمی دانشکده فنی و مهندسی، دانشگاه یاسوج، یاسوج، ایران. کد پستی: 7591874934 | ||
| 2استادتمام معماری و مرمت، دانشکده معماری، دانشگاه فلورانس، فلورانس، ایتالیا | ||
| Abstract | ||
| اهداف: معماری ایران در دوران اسلامی نمونهای بارز از تأثیرگذاری فضای معماری بر ذهن انسانها است؛ فضاهایی که معماران گذشته خلق کردهاند، نهتنها از زیبایی و اصالت برخوردار بودهاند، بلکه حس آرامش و معنویت را بهطور مؤثری منتقل میکنند. هدف این پژوهش بررسی و تحلیل عوامل مؤثر بر ایجاد حس آرامش در معماری فضاهای اسلامی و مذهبی است و حرم حضرت شاهچراغ (علیهالسلام) در شیراز بهعنوان نمونه مورد مطالعه انتخاب شد. روشها: روش تحقیق ترکیبی طراحی شد؛ ابتدا بخش توصیفی-تحلیلی به بررسی ویژگیهای کالبدی و حسی حرم پرداخته شد و سپس بخش آزمایشگاهی و پیمایشی برای تحلیل واکنشهای زیستی و ذهنی کاربران انجام گردید. در بخش آزمایشگاهی، ۱۷ نفر شرکتکننده واکنشهای زیستی شامل ضربان قلب، نبض، فشار خون و دمای بدن خود را هنگام مواجهه با فضا اندازهگیری کردند. در بخش پیمایشی نیز ۲۰۰ زائر با پرسشنامه محقق به سوالات مرتبط پاسخ دادند. یافتهها: نتایج نشان داد که مؤلفههای کالبدی و حسی در معماری حرم حضرت شاهچراغ (علیهالسلام) تأثیر مثبت و قابلتوجهی بر ذهن کاربران داشته است. این فضاها توانستهاند حس آرامش، تمرکز ذهنی و تجربه معنوی را در زائران تقویت کنند و واکنشهای زیستی نیز همسو با این تجربه نشاندهنده آرامش روانی شرکتکنندگان بود. نتیجهگیری: این پژوهش بر اهمیت طراحی فضاهای مذهبی با رویکرد انسانمحور و توجه به جنبههای حسی و زیستی تأکید دارد. یافتهها نشان میدهد که معماری اسلامی میتواند بهطور مؤثری سلامت روان و تجربه معنوی افراد را ارتقا دهد و طراحی آگاهانه فضاهای مذهبی میتواند اثرات مثبت پایدار بر کاربران داشته باشد. | ||
| Keywords | ||
| معماری اسلامی; حرم شاهچراغ (ع); بیوفیدبک; علوم شناختی; حس آرامش; معماری ایرانی; هویت اسلامی-ایرانی | ||
| References | ||
|
| ||
|
Statistics Article View: 104 PDF Download: 52 |
||
| Number of Journals | 45 |
| Number of Issues | 2,196 |
| Number of Articles | 24,880 |
| Article View | 28,802,340 |
| PDF Download | 18,606,222 |