تحلیل کارکرد نمادین چشمه در فرهنگ کردستان (براساس دو منظومۀ فولکلوریک «مم و زین» و «لاس و خزال») | ||
| فرهنگ و ادبیات عامه | ||
| Articles in Press, Accepted Manuscript, Available Online from 02 February 2026 | ||
| Document Type: پژوهشی اصیل | ||
| DOI: 10.48311/cfl.2025.116960.82820 | ||
| Authors | ||
| نجم الدین جباری1; محسن رحیمی* 2 | ||
| 1عضو هیأت علمی گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه کردستان، سنندج، ایران | ||
| 2مدرس در وزارت آموزش و پرورش | ||
| Abstract | ||
| کوهستانهای زاگرس، با چشمهساران فراوانش، بستری شکلدهنده به فرهنگ و ادبیات شفاهی ساکنان خود بوده است. این پژوهش به شیوۀ تحلیلی-توصیفی و با اتکا به دادههای کتابخانهای، کارکردهای نمادین «چشمه» را در دو منظومۀ فولکلوریک کردی «مم و زین» و «لاس و خزال» بررسی میکند. یافتهها نشان میدهد چشمه در این دو منظومه، فراتر از نمادهای جهانشمول حیات و پاکی، در قالبهای بومی و متمایزی نمادپردازی شده است. سه کارکرد نمادین برجسته که در «مم و زین» و «لاس و خزال» بازتاب یافته، بدین شرح است: ۱. صحنۀ آیینی «رسم آبخواستن» که در آن نوشاندن آب از دست زن به مرد، نشانۀ پذیرش نهایی و تکمیل پیمان عاشقانه است؛ ۲. مکانی برای «تشرف و دگرگونی» که در صحنۀ رنگینشدن بنگین در «مم و زین» و تغییر چهرۀ زنان در کنار چشمه در هر دو روایت تجلّی مییابد؛ و ۳. قلمروی نمادینِ پیوندخورده با زنانگی و بازماندههای فرهنگ مادرتبار که از طریق همسانی کنش زنان و پریان و کنترل نمادین چشمه توسط زنان در این منظومهها بازنمایی میشود. این نتایج گویای وجود منظومهای نمادین، منسجم و ریشهدار در اسطورهشناسی کردی است که برآمده از تعامل دیرپای این مردم با جغرافیای چشمهسار زاگرس میباشد. | ||
| Keywords | ||
| نماد; چشمه; بیت کردی; مم و زین; لاس وخزال | ||
| References | ||
|
| ||
|
Statistics Article View: 54 |
||
| Number of Journals | 45 |
| Number of Issues | 2,196 |
| Number of Articles | 24,877 |
| Article View | 28,764,969 |
| PDF Download | 18,602,836 |