اسطوره کاوی تقابل خیر و شر (مطالعه موردی: افسانه بختیاری «ملکجمشید و قلعه دیو») | ||
| فرهنگ و ادبیات عامه | ||
| Articles in Press, Accepted Manuscript, Available Online from 02 February 2026 | ||
| Document Type: پژوهشی اصیل | ||
| DOI: 10.48311/cfl.2025.86486.0 | ||
| Authors | ||
| حمزه محمدی ده چشمه1; حسین قربانپور آرانی* 2; علیرضا فولادی2 | ||
| 1دانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی دانشگاه کاشان، کاشان، ایران. | ||
| 2دانشیار گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه کاشان، کاشان، ایران. | ||
| Abstract | ||
| اسطورهکاوی، امروزه از رویکردهای قابل توجه در حوزة اسطورهشناسی است که به کاوش روشمند حضور اسطورهها در هر متن و بویژه متون ادبی میپردازد و بر این پایه، امروزه به مثابة روشی در نقد اسطورهای قابل کاربرد است. این روش با تحلیل مضمونی روایات اسطورههای حاضر در متون و بررسی دگردیسی احتمالی سازوکار آنها، به مطالعة سویههای روانکاوانه و جامعهکاوانة این دگردیسی میپردازد و از این طریق، چندوچون بازتولید هویت فرهنگی را نشان میدهد. افسانههای عامیانه، بهویژه در میان قوم بختیاری، بخشی از میراث فرهنگی و بازتابی از هویت جمعی، ساختارهای روانی و باورهای اجتماعیاند که از طریق روایتهای نمادین، امکان شناخت لایههای پنهان فرهنگ را فراهم میکنند. پژوهش حاضر با بهرهگیری از رویکرد اسطورهکاوی، به بررسی افسانة عامیانة «ملکجمشید و قلعه دیو» میپردازد؛ روایتی برخاسته از سنت شفاهی بختیاری، بهعنوان شاخهای از یک قوم ایرانی، که در آن تقابل بنیادین خیر و شر، عناصر جادویی، سفر قهرمان و کارکرد نمادین شخصیتها درهم تنیده شده است. روش پژوهش، مبتنی بر تحلیل محتوای کیفی با بهرهگیری از منابع مکتوب و شفاهی بومی است. یافتهها نشان میدهد که این افسانه، نه تنها بازنمای یک تقابل اخلاقی میان خیر و شر، بلکه بازتاب ساختارهای روانی و اجتماعی قوم بختیاری در مواجهه با مفاهیم بنیادینی چون نجات، فریب، رستگاری و بازسازی نظم اخلاقی است. | ||
| Keywords | ||
| اسطورهکاوی; افسانههای عامیانه; گفتمان فرهنگی; فرهنگ بختیاری; تقابل خیر و شر | ||
| References | ||
|
| ||
|
Statistics Article View: 198 |
||
| Number of Journals | 45 |
| Number of Issues | 2,196 |
| Number of Articles | 24,877 |
| Article View | 28,786,198 |
| PDF Download | 18,604,396 |