عناصر نفرین و نمود جنسیت در دوبیتی های مکتوب عامۀ فارس | ||
| فرهنگ و ادبیات عامه | ||
| Article 10, Volume 10, Issue 44, 1401, Pages 251-284 PDF (858.06 K) | ||
| Document Type: پژوهشی اصیل | ||
| Authors | ||
| سعید خسروپور* ; محمد مرادی | ||
| دانشگاه شیراز | ||
| Abstract | ||
| نفرین یکی از شیوههای واکنش انسان در برابر موانعی است که در طول زندگی با آنها مواجه میشود. واژۀ نفرین به معنای دعای بد است و بیشتر در شرایط عجز و ناتوانی انسان بروز مییابد. باور به تأثیرگذاری نفرین بیشتر از آنجاست که عامل اجرای آن، یکی از نیروهای ایزدی و مینوی است. هرچند باور به این تأثیرگذاری در گروههای مختلف اجتماعی وجود داشته است، اما مردم عامه بهدلیل باورها و شرایط اجتماعی متفاوتی که داشتهاند بیشتر از این ابزار استفاده و در قالب زبان گفتاری یا نوشتاری آن را بیان میکردهاند. یکی از این قالبها دوبیتی است که عامه آن را برای بیان بسیاری از واکنشها و احساسات خود مناسب دانستهاند. بنابراین، استفاده از آن برای بیان نفرین نیز طبیعی است. این پژوهش، به روش تحلیلی ـ توصیفی، نفرینهای نمودیافته در 4391 دوبیتی رایج در میان عامۀ استان فارس را بررسی کرده و با بسامدیابی از عناصر نفرینکننده، نفرینشونده و دلیل نفرین، به تحلیل آماری و نمود این عناصر و جنسیت، در این حوزه از فرهنگ عامه پرداخته است. یافتههای این پژوهش نشان میدهد در اشعار بررسیشده، همۀ نفرینکنندگان جز در یک نمونه، انسان و نیمی از نفرینشوندگان غیرانساناند، نکتهای که میتواند بهترتیب بهدلیل ارتباط واکنش نفرین با سخنگویی انسان و فرافکنی تقصیر بر غیرانسان باشد. در دوبیتیها، عاشق بیشترین نمود (82 درصد) را از میان 19 گروه نفرینکننده دارد و معشوق نیز با 16/23درصد، اصلیترین طرف در میان نفرینشوندگان است. همچنین از منظر جنسیت، زن در نفرینها، بیشتر در مقام نفرینشونده قرار میگیرد، ویژگیای که مربوط به جامعۀ مردسالار است که افزونبر ضعف و خودخواهی جنس مرد در برابر موانع، صبوری زن و پایبندی بیشترش را به رابطۀ عاشقانه نشان میدهد. هرچند میتواند مؤیّد بهرسمیت نشناختن حقّ زن برای اعتراض نیز باشد و یکطرفه بودن رابطۀ عشق را نیز در جامعۀ مردمحور تأیید کند. از منظر تحلیل دلایل نفرین نیز، مانع وصل شدن، دیگرگزینی، جلب توجه معشوق و ناکامی عاشق، بیشترین بسامد را در دوبیتیهای عامه دارند، مؤلفهای که با وجه غنایی اشعار پیوندی مشخص دارد. | ||
| Keywords | ||
| استان فارس; جنسیت; دوبیتی; عناصر نفرین; نفرین | ||
|
Statistics Article View: 344 PDF Download: 148 |
||
| Number of Journals | 45 |
| Number of Issues | 2,196 |
| Number of Articles | 24,877 |
| Article View | 28,766,843 |
| PDF Download | 18,603,067 |