بازنگری زباهنگ احترام ـ محوری در سایۀ ادب اجتماعی با تحلیل پیکرۀ گفتمان شفاهی براساس الگوی هایمز | ||
| جستارهای زبانی | ||
| Article 12, Volume 12, Issue 2 - Serial Number 62, 1400, Pages 385-419 PDF (697.6 K) | ||
| Document Type: مقالات علمی پژوهشی | ||
| DOI: 10.29252/LRR.12.2.12 | ||
| Author | ||
| مجتبی مقصودی* | ||
| استادیار گروه زبان انگلیسی، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران. | ||
| Abstract | ||
| درهمتنیده بودن زبان و فرهنگ مدتهاست که موردبحث و بررسی اندیشمندان حوزۀ جامعهشناسی زبان، مردمشناسان و نیز کاربردشناسان زبان بوده است. یکی از حوزههای نوین تحقیق دربارۀ این درهمتنیدگی، مطالعۀ نمایش فرهنگی از یک زبان یا زباهنگ است. در این تحقیق زباهنگ احترامـمحوری در فرهنگ ایرانیان، با توجه به اهمیت و جایگاه ادب و نزاکت اجتماعی فرهنگ ایرانیـ اسلامی، موردبررسی قرارگرفت. هدف این تحقیق بهطور خاص، شناسایی بازنمود جنبههای حاکم از فرهنگ کنونی گویشوران در زباهنگ احترامـمحوری و شناخت جنبههایی از ادب اجتماعی بود که در زباهنگ احترامـمحوری انعکاس یافتهاست. به این منظور، 140 پارهگفتار مرتبط با احترام و نزاکت از میان 320 مورد شفاهی که از میان افراد 15 تا 61 ساله (132 زن و 169 مرد) با سطح تحصیلات متفاوت (بیسواد تا تحصیلات عالیه) و مشاغل مختلف (خانهدار، دانشآموز، دانشجو، معلم، مهندس، کارمند، پزشک، پرستار، بازنشسته، و مشاغل آزاد) از شهرهای اراک، اصفهان، شهرکرد، تهران، قم، ساوه، گلپایگان، شادگان، تبریز، رشت، هرند، دهلران، کرمانشاه، خرمآباد، سرپل ذهاب، بروجن، آران و بیدگل، نجفآباد، ایذه و میاندشت در موقعیتهای گوناگون گردآوری شد. پارهگفتمانهای شفاهی این افراد ابتدا ضبط و بعد در قالب یک فرم، پیادهسازی شد. در این مرحله برای ثبت جزئیات شفاهی کلام از علائم گفتارنگاری برای ثبت آوایی و سایر رویدادهای بیانی از قبیل مکث و قطع کلام مخاطب استفاده شد. سپس با استفاده از الگوی SPEAKING هایمز (1967) احترامـمحوری موردبررسی قرار گرفت. تحلیل دادهها برمبنای این الگو نشان داد که بسامد کاربرد این زباهنگ در موقعیتهای عمومی بیشتر از موقعیتهای خصوصی و در میان شرکتکنندگان نابرابر (رسمی و غیررسمی) رایجتر از افرادی با سطح اجتماعی برابر است. از نظر هدف نقشهای کاربردشناختی ابراز علاقه و ارادت (محبت و دوست داشتن)، تمجید، تکریم، دعوت، شکستهنفسی و چاپلوسی از پربسامدترین اهداف تجلییافتۀ این زباهنگ بودند. بررسیهای عمیقتر حاکی از آن بود که زباهنگ احترامـمحوری با قدرتـمحوری کاملاً برابر نیست و این دو را باید جداگانه تعریف کرد. دیگر آنکه، زباهنگ احترامـمحوری با وجود استقلال مفهومی خود با زباهنگهای صراحتگریزی و قدرتـمحوری همپوشانی دارد. بهعلاوه، زباهنگ احترامـمحوری از فرازباهنگهای جمعگرایی و سلسلهمراتبپذیری ایرانیان تأثیر میپذیرد. دیگر آنکه زباهنگ احترامـمحوری در دادههای این پژوهش برمبنای دو محور سلطه و همبستگی توجیهپذیر است و تنوع و شدت بروز جنبههای احترام تابع سلطه و همبستگی موجود در بافت است. | ||
| Keywords | ||
| الگوی SPEAKING هایمز; ادب اجتماعی; احترام; زباهنگ; زباهنگ احترامـمحوری | ||
| References | ||
|
| ||
|
Statistics Article View: 348 PDF Download: 146 |
||
| Number of Journals | 45 |
| Number of Issues | 2,174 |
| Number of Articles | 24,685 |
| Article View | 25,082,219 |
| PDF Download | 17,779,893 |