کاربست معناشناسی تاریخی در تحلیل معنای شیطان و ابلیس در قرآن کریم و نقد آرای لغتشناسان کلاسیک | ||
| جستارهای زبانی | ||
| Article 17, Volume 12, Issue 6 - Serial Number 66, 1400, Pages 533-565 PDF (635.84 K) | ||
| Document Type: مقالات علمی پژوهشی | ||
| DOI: 10.52547/LRR.12.6.17 | ||
| Authors | ||
| فاطمه آبادی1; فتحیه فتاحی زاده* 2 | ||
| 1دانشجوی دکتری علوم قرآن و حدیث دانشگاه الزهرا(س)، تهران، ایران. | ||
| 2استاد گروه علوم قرآن و حدیث دانشگاه الزهرا(س)، تهران، ایران. | ||
| Abstract | ||
| دو مفهوم شیطان/ابلیس از مهمترین مفاهیم قرآنی بهشمار میآیند و نقشی مهم در نظام هدایت/ اضلال ایفا میکنند؛ نظامی که میتوان آن را هدف اصلی از ارسال پیامبران و نزول قرآن دانست. ارائۀ مفهومی ناصحیح یا غیردقیق میتواند درک ناصحیحی از عملکرد و نقش شیطان/ ابلیس در این نظام به دنبال داشته باشد. این پژوهش تلاش میکند با بهرهگیری از ریشهشناسی بهمنزلۀ شاخهای از زبانشناسی تاریخی و توجه به بافت زبانی قرآن، تبیین دقیقی از این دو مفهوم ارائه و آراء لغتشناسان کلاسیک را بررسی کند. مشاهده شد واژۀ شیطان از میان دو مصدر پیشنهادی لغتشناسان بهصورت شطن و شاط، از شطن به معنای دشمنی، رقابت و آشوب برگرفته از سحر مشتق شده است، ولی لغتشناسان با وجود تأکید بر شطن بهمنزلۀ مصدر اشتقاق، بر معنای ریشۀ شط ــ انحراف و کجی ــ تأکید کرده و تمرکز معنی را بر وضعیت خود شیطان از نظر هدایتیافته یا گمراه بودن قرار دادهاند. باهمآیی واژگانی در معانی دشمنی، اختلافافکنی، ایجاد مانع و جادو با این واژه در قرآن نتایج مطالعات ریشهشناسی را تأیید میکند و نشان میدهد تمرکز معنا بر تأثیر شیطان بر هدایت یا گمراهی بشر است و نه وضعیت خود او. درمورد واژۀ ابلیس لغتشناسان دو نظریۀ اشتقاق از مادۀ بلس به معنای ناامیدی و وامواژگی در معنای مخلوط و مفتش را بیان کردهاند. بررسیها وامواژگی را به شکلی متفاوت تأیید میکند؛ ابلیس نه مرتبط با معانی مخلوط و مفتش بلکه واژهای یونانی در معنای اصلی دروغگو و اسم خاص برای یکی از افراد شیطان است. | ||
| Keywords | ||
| شیطان; ابلیس; قرآن; ریشهشناسی; دشمن; لغویان | ||
| References | ||
|
| ||
|
Statistics Article View: 12,774 PDF Download: 185 |
||
| Number of Journals | 45 |
| Number of Issues | 2,174 |
| Number of Articles | 24,684 |
| Article View | 25,073,412 |
| PDF Download | 17,774,874 |